Een beëdigd notaris is een notaris die vóór de uitoefening van het ambt de wettelijk voorgeschreven eed of belofte heeft afgelegd. Die beëdiging hoort bij een openbaar ambt met bijzondere bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Wie een notaris inschakelt, mag daarom meer verwachten dan alleen juridische kennis: ook onafhankelijkheid, onpartijdigheid en zorgvuldigheid zijn essentieel.
De aanduiding ‘beëdigd notaris’ benadrukt deze formele positie. Het is geen afzonderlijk specialisme of extra kwaliteitsniveau boven de gewone notaris. In Nederland maakt beëdiging deel uit van de wettelijke voorwaarden voor het uitoefenen van het notarisambt.
Wat betekent het dat een notaris beëdigd is?
Een beëdigd notaris heeft bij de rechtbank de eed of belofte afgelegd waarmee hij zich verbindt aan een eerlijke, nauwgezette en onpartijdige ambtsuitoefening.
Daarbij horen onder meer trouw aan de Grondwet, eerbied voor de rechterlijke autoriteiten en naleving van de wettelijke verplichtingen. De eed of belofte onderstreept dat de notaris niet uitsluitend een commerciële dienstverlener is. Hij vervult ook een publieke taak: rechtszekerheid bieden bij rechtshandelingen die grote gevolgen kunnen hebben.
De keuze tussen een eed en een belofte verandert niets aan de bevoegdheden of verplichtingen. Beide vormen hebben dezelfde juridische betekenis voor de ambtsuitoefening. Een cliënt hoeft dus niet te onderzoeken welke van deze twee vormen een notaris heeft gekozen.
Hoe wordt iemand beëdigd notaris?
Om beëdigd notaris te worden, moet iemand aan de wettelijke opleidings- en ervaringseisen voldoen, bij koninklijk besluit worden benoemd en vervolgens worden beëdigd.
De gebruikelijke universitaire route begint met een bacheloropleiding van 3 jaar, doorgaans goed voor 180 studiepunten. Daarop volgt een passende masteropleiding in het notariële recht, meestal van 1 jaar en 60 studiepunten. Niet iedere juridische opleiding geeft toegang tot het notariële beroep; de vereiste vakken en opleiding moeten aansluiten op de wettelijke eisen.
Daarna doet een kandidaat-notaris praktijkervaring op. Voor benoeming tot notaris geldt in beginsel een wettelijke stage van 6 jaar. Tijdens de eerste jaren van die praktijkperiode volgt de kandidaat-notaris doorgaans de notariële beroepsopleiding, die 3 jaar duurt. De opleiding en praktijkperiode overlappen dus; deze termijnen moet je niet zonder meer bij elkaar optellen.
Een benoeming volgt niet automatisch na voldoende dienstjaren. Ook persoonlijke geschiktheid en een deugdelijk ondernemingsplan spelen een rol. De beëdiging vormt vervolgens een afzonderlijke formele stap voordat de benoemde notaris het ambt mag uitoefenen.
Wat mag je van een beëdigd notaris verwachten?
Van een beëdigd notaris mag je verwachten dat hij onafhankelijk en onpartijdig handelt, zorgvuldig onderzoek doet en betrokkenen begrijpelijk informeert over de gevolgen van een akte.
De notaris moet rekening houden met de belangen van alle partijen bij de rechtshandeling. Dat betekent niet dat iedereen hetzelfde voordeel krijgt. Wel moet duidelijk zijn welke afspraken worden gemaakt, welke risico’s daarbij horen en of partijen daadwerkelijk begrijpen waarmee zij instemmen.
Tot de belangrijkste werkzaamheden en verplichtingen behoren:
- De identiteit van betrokken personen controleren.
- Onderzoeken of iemand bevoegd is om te handelen.
- Beoordelen of de verklaring overeenkomt met de werkelijke wil.
- De juridische gevolgen van de akte toelichten.
- Vertrouwelijke informatie beschermen binnen de wettelijke grenzen.
Een notaris kan daarom aanvullende documenten opvragen of apart met een betrokkene spreken. Bij twijfel over wilsbekwaamheid, ongeoorloofde druk of de rechtmatigheid van een handeling kan nader onderzoek nodig zijn. Onder bepaalde omstandigheden moet de notaris zijn dienstverlening weigeren.
Is een kandidaat-notaris hetzelfde als een beëdigd notaris?
Een kandidaat-notaris is niet hetzelfde als een benoemde notaris: een kandidaat-notaris verricht notariële werkzaamheden, maar is niet zelf als notaris benoemd.
Een kandidaat-notaris kan dossiers behandelen, adviseren en conceptakten opstellen. Onder wettelijke voorwaarden kan hij ook als waarnemer optreden en akten passeren. Daarnaast bestaat de toegevoegd notaris, die binnen een wettelijke bevoegdheidsverdeling namens een notaris kan optreden. Alleen een functietitel zegt dus niet alles over iemands bevoegdheid in een concreet dossier.
Welke controle bestaat er op het notarisambt?
Een beëdigd notaris valt onder wettelijk toezicht en notarieel tuchtrecht, waardoor zijn beroepsuitoefening kan worden onderzocht en beoordeeld.
De beëdiging is daarmee geen vrijblijvende ceremonie. Bij overtreding van beroepsregels kunnen maatregelen volgen, waaronder schorsing of ontzetting uit het ambt. Het ambt kent bovendien een wettelijke leeftijdsgrens: een notaris wordt bij het bereiken van 70 jaar van rechtswege ontslagen.
Controleer bij het kiezen van een notaris de actuele inschrijving in het openbare register voor het notariaat. Vraag daarnaast wie jouw dossier behandelt, wie de akte passeert en hoe de kosten worden opgebouwd. Zo beoordeel je niet alleen de formele bevoegdheid, maar ook of de dienstverlening duidelijk aansluit bij jouw situatie.