Bij vertalen beëdigd draait de controle niet alleen om de algemene betekenis. Juist namen, data, documentkenmerken en onderlinge verwijzingen bepalen vaak of een vertaling herkenbaar aansluit op het oorspronkelijke document. Door deze onderdelen systematisch te vergelijken, kunt u veel praktische problemen vroeg signaleren.
Een beëdigde vertaling kan afwijkingen uit het origineel niet stilzwijgend herstellen. Daarom is het belangrijk eerst te bepalen wat werkelijk in de brontekst staat en welke gegevens mogelijk nadere uitleg vragen.
Welke gegevens verdienen als eerste aandacht?
Namen, geboortedata, plaatsnamen, documentnummers en verwijzingen verdienen als eerste aandacht, omdat een kleine afwijking de koppeling met andere stukken kan bemoeilijken.
Leg het origineel en de vertaling naast elkaar. Controleer of iedere naam herkenbaar terugkomt en of voornamen, tussenvoegsels en achternamen niet van plaats zijn gewisseld. Let ook op accenten, leestekens en verschillende schrijfwijzen van hetzelfde alfabet.
Vergelijk daarna data en plaatsen. De schrijfvolgorde van een datum kan per taal verschillen. De vertaling moet ondubbelzinnig maken welke datum wordt bedoeld, zonder de broninhoud te veranderen. Bij plaatsnamen is vooral van belang dat dezelfde locatie consequent herkenbaar blijft.
Hoe controleert u namen in een beëdigde vertaling?
U controleert namen door de schrijfwijze te vergelijken met het bronstuk én met het identiteitsdocument waarop de ontvangende instantie zich waarschijnlijk baseert.
Een naam kan in verschillende documenten anders zijn weergegeven door transcriptie, een andere naamvolgorde of het ontbreken van bijzondere tekens. Dat betekent niet automatisch dat de vertaling fout is. Het kan wel aanleiding zijn om vooraf te vragen welke schrijfwijze gevolgd moet worden.
Vraag niet om een naam zonder toelichting aan te passen wanneer die anders in het origineel staat. Bespreek liever hoe het verschil zichtbaar kan blijven. Zo voorkomt u dat de vertaling de indruk wekt dat de brontekst een schrijfwijze bevat die daar niet voorkomt.
Wat gebeurt er met fouten in het oorspronkelijke document?
Een kennelijke fout in het oorspronkelijke document wordt doorgaans niet ongemerkt gecorrigeerd, omdat de vertaling de inhoud van de bron herkenbaar moet weergeven.
Denk aan een afwijkende geboortedatum, een verkeerd gespelde plaatsnaam of een nummer dat niet overeenkomt met een andere vermelding. Een beëdigd vertaler moet onderscheid houden tussen vertalen en inhoudelijk herstellen. Een stilzwijgende correctie kan de relatie tussen bron en vertaling vertroebelen.
Controleer daarom het origineel voordat u het laat vertalen. Is een fout herstelbaar door de instantie die het document heeft afgegeven, vraag dan eerst naar een gecorrigeerd exemplaar. Kan dat niet, meld de afwijking vooraf aan de vertaler en aan de beoogde ontvanger.
Hoe worden afkortingen en vaktermen beoordeeld?
Afkortingen en vaktermen moeten zo worden weergegeven dat hun functie begrijpelijk blijft, zonder een onbekend begrip ten onrechte gelijk te stellen aan een ander begrip.
Een afkorting kan binnen het ene rechts- of bestuursstelsel een andere lading hebben dan een vergelijkbare term elders. Controleer daarom niet alleen of woorden letterlijk overeenkomen, maar ook of de rol van een instantie, functie of documentsoort herkenbaar blijft.
Let tevens op consequent gebruik. Wanneer dezelfde term op meerdere plaatsen voorkomt, hoort de vertaling niet zonder duidelijke reden tussen verschillende benamingen te wisselen. Bij een bewuste variatie moet uit de context blijken waarom die nodig is.
Waarom zijn verwijzingen binnen het document belangrijk?
Interne verwijzingen zijn belangrijk omdat artikelen, rubrieken, bijlagen en voetnoten samen de structuur en betekenis van een document bepalen.
Controleer of een verwijzing naar een onderdeel ook in de vertaling naar het juiste onderdeel leidt. Een verkeerd overgenomen letter, titel of rubriek kan de lezer naar een andere passage sturen. Dat is vooral relevant bij verklaringen, besluiten, overeenkomsten en bewijsstukken met bijlagen.
Kijk daarnaast of tabellen, kanttekeningen en tekstvakken zijn meegenomen. Informatie buiten de hoofdtekst kan een beperking, toelichting of status vermelden. Ook handgeschreven toevoegingen en slecht leesbare passages mogen niet zonder meer verdwijnen.
Welke stukken levert u aan voor een zorgvuldige vertaling?
Lever het volledige, best leesbare document aan, inclusief achterzijden, bijlagen, stempels, handgeschreven toevoegingen en lege pagina’s die zichtbaar tot het stuk behoren.
Een losse selectie kan noodzakelijke context wegnemen. Een titelpagina kan bijvoorbeeld een documentnummer bevatten, terwijl een bijlage uitlegt waarop een verklaring betrekking heeft. Geef ook aan voor welk land, welke taal en welk doel de vertaling bestemd is, zodat onduidelijke terminologie tijdig kan worden besproken.
Maak ten slotte zelf een vergelijking op herkenningspunten. Controleer namen, data, nummers, koppen en bijlagen afzonderlijk. Meld een vermoedelijke afwijking met een verwijzing naar de betreffende passage, zodat duidelijk is wat onderzocht moet worden.